{"id":1371,"date":"2025-12-22T15:21:25","date_gmt":"2025-12-22T12:21:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ozgurgulun.com\/?p=1371"},"modified":"2026-01-30T12:06:10","modified_gmt":"2026-01-30T09:06:10","slug":"selim-sirri-pasa-konagi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ozgurgulun.com\/en\/selim-sirri-pasa-konagi\/","title":{"rendered":"Selim S\u0131rr\u0131 Pasha Mansion"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n

<\/g><\/svg><\/i> \"Loading\"<\/p>\n

<\/div>\n

Merhabalar, Kocaeli\u2019nin tarih kokan sokaklar\u0131na ho\u015f geldiniz! Bug\u00fcn sizlerle, \u0130zmit\u2019in adeta m\u00fccevheri say\u0131lan, her k\u00f6\u015fesinde bir ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131k bar\u0131nd\u0131ran Selim S\u0131rr\u0131 Pa\u015fa Kona\u011f\u0131\u2019n\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 aralayaca\u011f\u0131z. Hadi, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na, bir imparatorlu\u011fun estetikle harmanland\u0131\u011f\u0131 o y\u0131llara do\u011fru bir yolculu\u011fa \u00e7\u0131kal\u0131m.<\/p>\n

Selim S\u0131rr\u0131 Pa\u015fa Kimdir?<\/strong><\/p>\n

\u00d6nce bu muazzam eserin banisini, yani Selim S\u0131rr\u0131 Pa\u015fa\u2019y\u0131 tan\u0131yal\u0131m. Pa\u015fam\u0131z, 1851 y\u0131l\u0131nda Bulgaristan\u2019\u0131n Vidin \u015fehrinde d\u00fcnyaya gelmi\u015f, as\u0131l ad\u0131 Selim olup “S\u0131rr\u0131” mahlas\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015f bir devlet adam\u0131d\u0131r. Onu di\u011fer b\u00fcrokratlardan ay\u0131ran en b\u00fcy\u00fck \u00f6zelli\u011fi, teknik bir deha olmas\u0131d\u0131r; kendisi Osmanl\u0131\u2019n\u0131n ilk yol ve k\u00f6pr\u00fc gezici m\u00fchendisi unvan\u0131na sahiptir. 1888 y\u0131l\u0131nda \u0130zmit Mutasarr\u0131f\u0131 (bug\u00fcnk\u00fc anlam\u0131yla valisi) olarak atand\u0131\u011f\u0131nda, \u015fehre sadece bir y\u00f6netici de\u011fil, bir mimar dokunu\u015fu da getirmi\u015ftir. 1924 y\u0131l\u0131nda vefat eden Pa\u015fa\u2019n\u0131n naa\u015f\u0131 bug\u00fcn Namazg\u00e2h \u015eehitli\u011fi\u2019nde huzur i\u00e7inde uyumaktad\u0131r.<\/p>\n

Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u0130zmit\u2019e Kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Eserler<\/strong><\/p>\n

Selim S\u0131rr\u0131 Pa\u015fa, \u0130zmit\u2019e geldi\u011finde adeta bir bay\u0131nd\u0131rl\u0131k (bir yerin imar edilmesi, geli\u015ftirilmesi ve ya\u015fanabilir h\u00e2le getirilmesi) seferberli\u011fi ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn \u0130zmit denince akl\u0131m\u0131za gelen o devasa \u00e7\u0131nar a\u011fa\u00e7lar\u0131 var ya, i\u015fte onlar Pa\u015fa\u2019n\u0131n miras\u0131d\u0131r; demiryolu boyunca bu a\u011fa\u00e7lar\u0131 bizzat o diktirmi\u015ftir. Sadece bu da de\u011fil;<\/p>\n

    \n
  • Ankara\u2019ya do\u011fru uzanan yollar\u0131, 35 bin k\u00f6yl\u00fcy\u00fc organize ederek imece usul\u00fcyle bitirmi\u015ftir.<\/li>\n
  • \u0130zmit Gar\u0131\u2019ndan Tarakl\u0131\u2019ya kadar uzanan 18 saatlik \u015fose yol onun eseridir.<\/li>\n
  • \u0130zmit Ovas\u0131\u2019ndaki batakl\u0131klar\u0131 kurutmak i\u00e7in Tav\u015fantepe\u2019den toprak getirtmi\u015f, \u015fehre nefes ald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Hatta 1894\u2019te Frans\u0131z Koleji\u2019ne \u00e7ekilen Frans\u0131z bayra\u011f\u0131n\u0131 indirtecek kadar da dik duru\u015flu bir vatanseverdir.<\/li>\n<\/ul>\n

    Kona\u011f\u0131n Tarihi ve Mimari Yolculu\u011fu<\/strong><\/p>\n

    Gelelim \u015fu an \u00f6n\u00fcnde durdu\u011fumuz bu g\u00f6rkemli yap\u0131ya… Konak, 1892 y\u0131l\u0131nda Pa\u015fa\u2019n\u0131n kendi elleriyle \u00e7izdi\u011fi bir planla y\u00fckselmi\u015ftir. Pa\u015fa, m\u00fchendislik bilgisini konutuna \u00f6yle bir yans\u0131tm\u0131\u015f ki; yap\u0131 haremlik ve selaml\u0131k olmak \u00fczere iki b\u00f6l\u00fcmden, zemin kat, bir normal kat, bir ara kat ve bir cihann\u00fcma (her yeri g\u00f6rebilen, manzaraya h\u00e2kim yer) ile toplamda 4 kattan olu\u015fur. Ah\u015fap karkas tekni\u011fiyle in\u015fa edilen kona\u011f\u0131n m\u00fc\u015ftemilat\u0131nda kullan\u0131lan tu\u011flalar Fransa\u2019dan \u00f6zel getirilmi\u015f, bah\u00e7e duvarlar\u0131nda ise \u0130zmit\u2019in antik d\u00f6nemine ait dev\u015firme Roma ve Bizans par\u00e7alar\u0131 kullan\u0131larak tarihe bir sayg\u0131 duru\u015funda bulunulmu\u015ftur.<\/p>\n

    Haremlik ve Selaml\u0131k:<\/strong><\/p>\n

    Kona\u011f\u0131m\u0131z\u0131n o geni\u015f koridorlar\u0131nda ad\u0131mlarken, 19. y\u00fczy\u0131l Osmanl\u0131 sosyal hayat\u0131n\u0131n en zarif yans\u0131malar\u0131ndan birine \u015fahitlik ediyoruz. Selim S\u0131rr\u0131 Pa\u015fa, bu kona\u011f\u0131 sadece bir m\u00fchendis titizli\u011fiyle de\u011fil, ayn\u0131 zamanda d\u00f6nemin geleneksel aile yap\u0131s\u0131n\u0131 ve mahremiyetini de g\u00f6zeterek tasarlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    Gelelim o merak etti\u011finiz, haremlik ve selaml\u0131k b\u00f6l\u00fcmlerinin o ince ayr\u0131m\u0131na:<\/p>\n

      \n
    • \u0130ki Ayr\u0131 D\u00fcnya, Tek Bir \u00c7at\u0131: Kaynaklar\u0131m\u0131z bize bu g\u00f6rkemli yap\u0131n\u0131n mimari olarak haremlik ve selaml\u0131k olmak \u00fczere iki ana b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yler. Bu ayr\u0131m, o d\u00f6nemde aile hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fini (haremlik) korurken, Pa\u015fa\u2019n\u0131n devlet i\u015flerini y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ve misafirlerini a\u011f\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 sosyal alan\u0131 (selaml\u0131k) birbirinden ay\u0131rmak i\u00e7in kurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n
    • Mimari B\u00fct\u00fcnl\u00fck \u0130\u00e7inde B\u00f6l\u00fcnme:<\/strong> Konak; zemin kat, bir normal kat, bir ara kat ve o me\u015fhur cihann\u00fcma ile toplamda 4 katl\u0131, ah\u015fap karkas bir yap\u0131d\u0131r. Haremlik ve selaml\u0131k b\u00f6l\u00fcmleri, bu 4 katl\u0131 yap\u0131n\u0131n genel plan \u015femas\u0131 i\u00e7erisinde bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck arz etse de i\u015flevsel olarak birbirinden keskin bir \u015fekilde ayr\u0131l\u0131r.<\/li>\n
    • \u0130\u00e7 Mekandaki Estetik Ge\u00e7i\u015f: Her iki b\u00f6l\u00fcmde de o hayran kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z zengin kalem i\u015fleri ve manzara resimleri bizi kar\u015f\u0131lar; ancak haremlik k\u0131sm\u0131 ailenin g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131na, selaml\u0131k ise daha \u00e7ok protokol ve misafir a\u011f\u0131rlamaya uygun bir ihti\u015fama sahiptir.<\/li>\n<\/ul>\n

      Pa\u015fa, kendi elleriyle \u00e7izdi\u011fi bu planda, bir yandan Bat\u0131l\u0131la\u015fman\u0131n getirdi\u011fi o g\u00f6rkemli s\u00fcsleme sanat\u0131n\u0131 kullan\u0131rken, bir yandan da geleneksel T\u00fcrk evi mimarisinin haremlik-selaml\u0131k ayr\u0131m\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir sadakatle korumu\u015ftur. Bu sayede konak, hem bir devlet adam\u0131n\u0131n resmi makam\u0131 hem de s\u0131cak bir aile yuvas\u0131 olma \u00f6zelli\u011fini ayn\u0131 anda ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n

      Cihann\u00fcma:<\/strong><\/p>\n

      \u015eimdi sizi, bu mimari \u015faheserin en tepesine, yani g\u00f6ky\u00fcz\u00fcyle kucakla\u015fan o \u00f6zel noktaya, cihann\u00fcma kat\u0131na davet ediyorum.<\/p>\n

      Peki, nedir bu cihann\u00fcma ve Pa\u015fa buray\u0131 ne ama\u00e7la kullan\u0131yordu?<\/p>\n

        \n
      • K\u00f6rfez\u2019in E\u015fsiz Manzaras\u0131: Kona\u011f\u0131m\u0131z zemin kat, bir normal kat ve bir ara kat\u0131n \u00fczerine y\u00fckselen bu d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kat\u0131yla, yani cihann\u00fcmas\u0131yla tamamlan\u0131r. \u0130sminin kelime anlam\u0131 “d\u00fcnyay\u0131 g\u00f6steren” olan bu b\u00f6l\u00fcm, kona\u011f\u0131n tam tepesinde adeta bir g\u00f6zlem kulesi gibi y\u00fckselir. Pa\u015fa, kona\u011f\u0131n\u0131 planlarken buray\u0131 \u00f6zellikle K\u00f6rfez\u2019e y\u00f6nelik o muazzam manzaray\u0131 seyretmek i\u00e7in tasarlam\u0131\u015ft\u0131r,<\/li>\n
      • Huzur ve Seyir K\u00f6\u015fesi: Selim S\u0131rr\u0131 Pa\u015fa, m\u00fchendislik dehas\u0131yla bizzat \u00e7izdi\u011fi bu planda, \u015fehrin ve denizin t\u00fcm g\u00fczelli\u011fini ayaklar alt\u0131na seren bir seyir alan\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur, Kaynaklar\u0131m\u0131z, kona\u011f\u0131n i\u00e7 duvarlar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli manzara resimleriyle s\u00fcsl\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yler; yani Pa\u015fa i\u00e7eride sanat\u0131, pencerelerden bakt\u0131\u011f\u0131nda ise \u0130zmit’in do\u011fal g\u00fczelli\u011fini izleyerek vakit ge\u00e7iriyordu.<\/li>\n
      • Havadar Bir Dinlenme Alan\u0131: Osmanl\u0131 mimarisinde bu t\u00fcr katlar, hem y\u00fcksekli\u011fi sayesinde esen r\u00fczgarla ferahlamak hem de \u015fehri geni\u015f bir a\u00e7\u0131yla panoramik olarak izlemek amac\u0131yla kullan\u0131l\u0131rd\u0131. Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u0130zmit\u2019e kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131nar a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131 ve imar etti\u011fi yollar\u0131 belki de en \u00e7ok bu y\u00fcksek noktadan, b\u00fcy\u00fck bir gururla izledi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz.<\/li>\n<\/ul>\n

        K\u0131sacas\u0131 bu kat; sadece bir \u00e7at\u0131 kat\u0131 de\u011fil, Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u0130zmit sevgisini, K\u00f6rfez\u2019in mavisini ve m\u00fchendislik vizyonunu en tepeden birle\u015ftiren bir “<\/strong>seyir ve keyif kat\u0131” olarak hizmet veriyordu.<\/p>\n

        \u015eimdi, o pencerelerden d\u0131\u015far\u0131 bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ve Pa\u015fa\u2019n\u0131n y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc o huzurlu manzaray\u0131 hayal etmenizi istiyorum… Turumuza devam edelim mi?<\/p>\n

        Duvarlardaki Sanatsal \u00dcslup: Bat\u0131l\u0131la\u015fman\u0131n \u0130zleri<\/strong><\/p>\n

        Kona\u011f\u0131n i\u00e7ine girdi\u011finizde ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 yukar\u0131 kald\u0131rmaktan kendinizi alamayacaks\u0131n\u0131z. Duvarlardaki ve tavanlardaki s\u00fcslemeler, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Bat\u0131l\u0131la\u015fma d\u00f6nemindeki o e\u015fsiz zevkinin birer yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Burada Barok ve Rokoko \u00fcslubunun yerel \u00f6zelliklerle yeniden yorumland\u0131\u011f\u0131na \u015fahit oluyoruz. Rivayete g\u00f6re bu kalem i\u015flerini, Dolmabah\u00e7e Saray\u0131\u2019n\u0131n restorasyonunda g\u00f6rev alan usta ressamlar yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

          \n
        • Manzaralar:<\/strong> Tavanlarda ve duvarlarda hayali g\u00f6l manzaralar\u0131, kaleler, da\u011flar ve nehirler pastel tonlarla, h\u0131zl\u0131 f\u0131r\u00e7a vuru\u015flar\u0131yla i\u015flenmi\u015ftir.<\/li>\n
        • Bitkisel Motifler:<\/strong> Madalyonlar i\u00e7ine hapsolmu\u015f sar\u0131 g\u00fcller, pembe \u00e7i\u00e7ekler ve k\u0131vr\u0131ml\u0131 dallar mekana bir bahar havas\u0131 verir.<\/li>\n
        • Detaylar:<\/strong> S\u00fcslemelerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde kullan\u0131lan alt\u0131n varaklar, kona\u011f\u0131n g\u00f6rkemini ve estetik de\u011ferini bir kat daha art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n

          Restorasyon S\u00fcreci<\/strong><\/p>\n

          Maalesef her tarihi yap\u0131 gibi S\u0131rr\u0131 Pa\u015fa Kona\u011f\u0131 da zor zamanlar ge\u00e7irmi\u015f. Bir yang\u0131n sonras\u0131 b\u00fcy\u00fck zarar g\u00f6ren ve bir s\u00fcre metruk halde kalan bu g\u00fczellik, Kocaeli B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi taraf\u0131ndan kamula\u015ft\u0131r\u0131larak kurtar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 2009 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan titiz restorasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 2012 y\u0131l\u0131nda tamamlanm\u0131\u015f ve konak asl\u0131na uygun olarak yeniden hayata d\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma o kadar k\u0131ymetlidir ki, \u2018Tarihi Kentler Birli\u011fi 2011 Uygulama \u00d6d\u00fcl\u00fc\u2019ne lay\u0131k g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Restorasyon s\u0131ras\u0131nda duvar resimleri kolektif bir ekip taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131yla eski ihti\u015fam\u0131na kavu\u015fturulmu\u015f olsa da, bu hassas i\u015fi yapan ressamlar\u0131n isimlerinin kay\u0131tlara ge\u00e7memi\u015f olmas\u0131 tarihin k\u00fc\u00e7\u00fck bir eksi\u011fi olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

          Selim S\u0131rr\u0131 Pa\u015fa Kona\u011f\u0131’n\u0131n restorasyonu, adeta i\u011fneyle kuyu kazar gibi, b\u00fcy\u00fck bir sadakatle ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir “asl\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f” hikayesidir,.<\/p>\n

          Gelin, bu restorasyon s\u00fcrecinde kullan\u0131lan o \u00f6zel malzemeleri ve ustal\u0131k gerektiren y\u00f6ntemleri, bir m\u00fchendisin titizli\u011fiyle inceleyelim:<\/p>\n

          Mimari Dokunun \u0130hyas\u0131: Ah\u015fap ve Tu\u011flan\u0131n Uyumu<\/strong><\/p>\n

          Kona\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ana omurgas\u0131 olan ah\u015fap karkas yap\u0131 tekni\u011fi, restorasyon s\u0131ras\u0131nda en hassas yakla\u015f\u0131lan konulardan biriydi. Pa\u015fa’n\u0131n bizzat \u00e7izdi\u011fi plana sad\u0131k kal\u0131narak, yap\u0131n\u0131n iskeleti asl\u0131na uygun malzemelerle g\u00fc\u00e7lendirildi. Unutmadan ekleyeyim; kona\u011f\u0131n m\u00fc\u015ftemilat k\u0131sm\u0131nda Pa\u015fa’n\u0131n zaman\u0131nda Fransa\u2019dan \u00f6zel olarak getirtti\u011fi o me\u015fhur tu\u011flalar da bu s\u00fcre\u00e7te \u00f6zg\u00fcn yap\u0131s\u0131n\u0131 koruyacak \u015fekilde rehabilite edildi.<\/p>\n

          Duvarlardaki Gizli Sanat: Ya\u011fl\u0131boya ve Kalem \u0130\u015fleri<\/strong><\/p>\n

          \u0130\u00e7eri girdi\u011finizde g\u00f6zlerinizi alamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z o s\u00fcslemeler var ya; i\u015fte onlar\u0131n s\u0131rr\u0131 kullan\u0131lan tekniklerde gizli:<\/p>\n

            \n
          • Duvar \u00dczerine Ya\u011fl\u0131boya: Restorasyonun en zorlay\u0131c\u0131 ve etkileyici k\u0131sm\u0131, duvarlardaki manzara resimlerinin onar\u0131m\u0131yd\u0131. Bu resimler, “h\u0131zl\u0131 f\u0131r\u00e7a vuru\u015flar\u0131” ve “pastel tonlar” ile karakterize edilen \u00f6zg\u00fcn bir teknikle, kolektif bir ekip taraf\u0131ndan titizlikle \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131.<\/li>\n
          • Kalem \u0130\u015fi ve Alt\u0131n Varak:<\/strong> Bitkisel ve geometrik motiflerle bezeli zengin kalem i\u015fi s\u00fcslemeler, Dolmabah\u00e7e Saray\u0131\u2019n\u0131n ustalar\u0131ndan kalan o miras\u0131 ya\u015fatmak ad\u0131na asl\u0131na uygun renk ve desenlerle yeniden canland\u0131r\u0131ld\u0131. Hatta g\u00f6rsel ihti\u015fam\u0131 art\u0131rmak ve o eski aristokratik havay\u0131 geri getirmek i\u00e7in s\u00fcslemelerin belirli b\u00f6l\u00fcmlerinde yeniden alt\u0131n varak kullan\u0131ld\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n

            Ge\u00e7mi\u015fin \u0130zleri: Dev\u015firme Malzemeler<\/strong><\/p>\n

            Pa\u015fa\u2019n\u0131n m\u00fchendislik dehas\u0131n\u0131n bir ni\u015fanesi de antik d\u00f6nemlere olan sayg\u0131s\u0131d\u0131r. Bah\u00e7e ve konak duvarlar\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz Antik Roma ve Bizans d\u00f6nemine ait dev\u015firme par\u00e7alar (arkeolojik eserler ve heykeller), restorasyon s\u00fcrecinde yerlerinden oynat\u0131lmadan, tarihin birer katman\u0131 olarak korunarak sergilenmeye devam edildi. Bah\u00e7e duvarlar\u0131nda ise yine o b\u00f6lgeye \u00f6zg\u00fc y\u00f6resel ta\u015flar kullan\u0131larak doku b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc sa\u011fland\u0131.<\/p>\n

            Bug\u00fcn bu konak, sadece bir bina de\u011fil; bir m\u00fchendisin hayali, bir valinin eme\u011fi ve bir \u015fehrin tarihsel haf\u0131zas\u0131d\u0131r. \u015eimdi m\u00fcsaadenizle, bu b\u00fcy\u00fcleyici atmosferi kendi g\u00f6zlerinizle ke\u015ffetmeniz i\u00e7in sizi ba\u015f ba\u015fa b\u0131rak\u0131yorum. Keyifli geziler dilerim!<\/p>\n

            [ays_quiz id=’12’]<\/p>\n